Marjon van den Berg : “Het is mijn ambitie zulke omstandigheden te creëren dat mijn buurtteams in Nieuw-West samen mét bewoners zorg- en dienstverlening creëren die de Amsterdammer verder helpt! Dit vergt tijd. Tijd om ons te ontwikkelen.”

Afgelopen zomer spraken we Marjon van den Berg, manager van zes buurtteams in Nieuw-West en Reinier Schippers, kwartiermaker ‘ervaringsdeskundigheid  in buurtteams’ vanuit het ANE. De buurtteams zijn op 1 april gestart. Tijd voor een eerste evaluatie: Wat is het idee achter de buurtteams?

Wat merkt de Amsterdammer hiervan? Welke rol en positie hebben de ervaringsdeskundigen en wat betekent het Amsterdams Netwerk Ervaringskennis hierin?

Marjon, jij bent gevraagd het gedachtegoed achter de buurtteams te implementeren in je teams in Nieuw-West. Wat is het gedachtegoed van de buurtteams?

Marjon: “Je kunt het model van de ‘Buurtteams’ wat mij betreft wel zien als een revolutionaire stap in de ontwikkeling naar beter passende zorg- en dienstverlening voor de Amsterdammer. Let wel, het is een hele nieuwe manier van werken die zich in Amsterdam nog moet bewijzen.”

“Het laatste model dat in 2015 werd ingevoerd heette ‘Wijkzorg Alliantie’ of ‘Wijknetwerk’. Je zou kunnen zeggen dat in die stap getracht is de zorg- en dienstverleningsorganisaties beter samen te laten werken en hun kennis te delen. Daar zaten al hele goede dingen in zoals de ‘wijkapp’ en de ‘wijktafels’ waarin casussen werden behandeld door allerlei verschillende soorten zorg- en dienstverleners. Alleen de kennis die daar gedeeld werd bleef vaak zitten in de hoofden van enkele mensen. En we praatten nog teveel óver de Amsterdammer in plaats van mét de Amsterdammer.”

“In het ‘Buurtteam’ model proberen we duidelijker onderscheid te maken tussen problemen die we snel en makkelijk kunnen aanpakken en problemen die maatwerk vereisen. In het geval van maatwerk gaan we mét de Amsterdammer in gesprek en kan hij of zij zelf de regie voeren. We gaan zijn of haar meervoudige problematiek vaker integraal aanpakken. Voorheen focusten we nog wel eens teveel op één ‘kwaal’. Met deze aanpak hopen we bovendien het vertrouwen terug te krijgen van de Amsterdammer die voorheen door de vaak systeemachtige benadering  het vertrouwen wel eens kwijt was.”

“In onze buurtteams werken ook beroepsmatige ervaringsdeskundigen. Zij houden het team scherp op de leefwereld van de Amsterdammer. Onze ervaringsdeskundigen helpen ook om net een betere aansluiting te vinden bij de Amsterdammer. Dit maatwerk waarbij de Amsterdammer de regie voert naar vermogen, is vernieuwend. Het is een ambitieuze nieuwe stap in de ontwikkeling van Buurtteams Amsterdam en we zijn ons er goed van bewust dat deze nieuwe aanpak met vallen en opstaan verder ontwikkeld moet worden.”

“In deze maatwerkaanpak die we toepassen op Amsterdammers met meervoudige en complexe problematiek zou je kunnen zeggen dat we elke situatie als een nieuwe situatie beschouwen. Elke keer weer kijken hoe we de Amsterdammer met zijn eigen problematiek het beste kunnen helpen. Dat betekent elke keer een aantal afwegingen. Welke combinatie van hulpverleners zeten we in? De ene keer zullen we heel lang op onze handen zitten en de andere keer sturen we iets meer. .”

Reinier: “Gaan we het organiseren vanuit het aanbod of vanuit de vraag? Vanuit het aanbod kennen we al. Maar veel lastiger is om uit te vinden hoe je aansluit bij de behoefte van mensen. Wat speelt  er in de leefwereld van de Amsterdammer? Hoe organiseren we oplossingen mét de Amsterdammer? Hoe zeggenschap vergroten door mensen zelf meer eigenaarschap te laten over de oplossingsrichting? In de Buurtteams Amsterdam is ongeveer 80% van de vragen simpel op te lossen. Maar voor complexe problemen is meer nodig. In de pilot buurtteams, het “Verbond van 100”, hebben ervaringsdeskundigen een bijdrage geleverd aan een nieuwe aanpak: de Amsterdamse Maatwerk Methode. Die gaat over hoe je beter gebruik maakt van de samenwerking in het formele zorgnetwerk, maar daarnaast ook vooral gebruik maakt  van wat er informeel in de samenleving al gedaan wordt om problemen zelf op te lossen. In beleidschinees: de sociale basis..”

Marjon: “Daar ben ik het helemaal mee eens. En voor het toepassen van ervaringskennis bij maatwerk hebben we in Nieuw-West al geoefend in het project ‘Van Overleven naar Leven’. We hebben daarin outreachende veldwerkers en ervaringsdeskundigen in tandems laten samenwerken bij de aanpak van armoede van gezinnen die bij ons uit beeld waren geraakt. Kortom wat is nodig om leven in armoede met meervoudige problematiek, duurzaam te doorbreken?  We hebben tijdens dit project ontzettend veel geleerd en hierover een heel inspirerend boekje geschreven dat gratis te bestellen is. Lees hier hoe.”  

Hoe heb je de buurtteams in Nieuw-West georganiseerd?

Marjon: “Bij ons bestaat een buurtteam uit twaalf á achttien mensen die allen hun eigen specialiteit hebben. Dit zijn bijvoorbeeld maatschappelijk werkers, schuldhulpverleners, ervaringsdeskundigen en andere professionals. We hebben nu zes buurtteams geleid door drie teamleiders en we verwachten nog verder uit te breiden.

Nieuw is dat ook ervaringsdeskundigen vast meewerken in de buurtteams. Kunnen jullie daar wat meer over vertellen?

Marjon: “Ervaringsdeskundigen zijn heel nuttig voor de buurtteams. In bepaalde complexe casuïstiek geeft het duidelijk een meerwaarde. Ze benadrukken naar de andere professionals in het team te blijven kijken naar het perspectief van de Amsterdammer. Prima ook als ze hun collega’s erop wijzen wanneer ze per ongeluk nog vanuit de bureaucratie denken in plaats van aan te sluiten bij de leefwereld van Amsterdammers. Bij de ‘simpele’ casussen van informatie en advies zie ik de toegevoegde waarde wat minder.”

“We hebben een plan van aanpak voor de implementatie van ervaringsdeskundigheid mét de teamleiders gemaakt. De ervaringsdeskundigen krijgen  ondersteuning bij het zoeken naar hun rol en plek in de organisatie. En we onderzoeken nog hoe we de ‘ervaring’ van de andere medewerkers mee kunnen nemen in het werk. Daar gaan we het gesprek over aan. Alleen dat kunnen we niet afdwingen. Ik weet dat mensen individueel al wel hun ervaring inzetten, maar ze durven er nog niet altijd organisatie breed voor uit te komen.” 

Reinier: “Ik herken wat Marjon zegt. Wat mij betreft  is het niet wij, ervaringsdeskundigen, tegen de rest van het team. Of wij zijn beter. Nee ervaringsdeskundigen zijn anders. En hebben een andere rol, andere taak, andere inbreng. Dat kan inderdaad heel nuttig zijn als een van de middelen, mits je wilt veranderen. We ondersteunen vanuit het ANE de ervaringsdeskundigen om zich verder te  ontwikkelen onder andere met behulp van een leerlijn en stadsbrede intervisie. .”

Maakt het uit of jullie ervaringsdeskundigen in dienst nemen of via een uitzendbureau huren?

Marjon: “Juist omdat het tijd kost om de buurtteams optimaal te laten werken willen wij onze mensen duurzaam aan ons verbinden en daarom zijn ze bij ons in dienst en zijn ze verbonden aan  een specifiek buurtteam.”

Reinier: “Het is een punt van aandacht. Om de buurtteams de tijd en ruimte te geven zich te ontwikkelen geef ik de voorkeur aan mensen die in (vaste) dienst zijn bij een buurtteamorganisatie.

Marjon: “Het aannamebeleid is zeker een punt van aandacht. Hoe nemen we nieuwe ervaringsdeskundigen aan? Mensen uit een team willen daar zelf ook wat over te zeggen hebben. We hebben bij onze sollicitatieprocedure veel brieven gehad. De briefselectie deed ik met onze ervaringsdeskundigen. Zij letten bijvoorbeeld in het eerste gesprek op of mensen voldoende hersteld waren en of ze deskundig waren. De tweede ronde ging met een teamleider en iemand uit dat team erbij. Toen ging het meer over het passen in het team en de toegevoegde waarde. Wat voor persoon willen we? Man of vrouw? Wat past bij ons?”

Hoe ondersteunt het Amsterdams Netwerk Ervaringskennis (ANE) de buurtteams?

Reinier: “De  opdracht die de coöperatie ANE van de gemeente heeft gekregen gaat over drie dingen. 1) De rol en  positie van ervaringsdeskundigen in de buurtteams (daar waar nodig) versterken. 2) De stedelijke verbinding maken doormiddel van vakontwikkeling in een stedelijk netwerk 3) Ruimte voor ontwikkelopdracht inzet beroepsmatige ervaringsdeskundigen in het programma ‘Leren & Ontwikkelen’ van de gemeente Amsterdam. Hierin wordt (i.s.m. Buurtteamorganisaties) geïnvesteerd in de nieuwe rol van buurtteammedewerkers. Dat behoeft nu wel extra aandacht. Want ANE gaat ook over hoe een veilige omgeving te creëren om samen te ontwikkelen. We willen graag aan de slag met bondgenoten om te verkennen hoe je dat doet. Wij weten ook nog niet exact hoe dat in zijn werk gaat, maar we hebben wel een idee.”

Marjon: “De ervaringsdeskundigen die via de leerlijn (georganiseerd vanuit het netwerk van ANE in samenwerking met de Vrijwilligersacademie, SCIP, HVA & andere kennispartners in de Stad) kwamen konden goed hun grenzen stellen dankzij de leerlijn.”

Reinier: “De leerlijn is nog maar een klein stapje. Het gaat ook om de andere medewerkers van de buurtteams meer te betrekken bij het ontwikkelen van een andere aanpak in het sociale domein.”

Even voorstellen…Jamaa Taharrasst (Kring Jongeren)

Jamaa Taharrasst zet samen met Astrid Philips de kring “Jongeren” op binnen het ANE. Wie is Jamaa? Wat doet ze voor werk of studie? Waarom vindt zij dat ervaringsdeskundigen belangrijk zijn voor jongeren? En hoe helpt het ANE haar kring hierbij?

Ik had een interview met Jamaa op haar (vrijwilligers)werk bij Stichting Aminah in Bos en Lommer.

Door Matthijs Post

Zou je iets over jezelf willen vertellen?

Ik ben geboren in de Baarsjes en ik woon nu met veel plezier in de wijk Slotermeer in Nieuw West. Ik ben alleenstaand en heb een zoon van tien. Ook heb ik een kat waar ik dol op ben. Ik kan chaotisch zijn maar word heerlijk ontspannen van mijn hobby’ lezen en tekenen. Verder kan ik geen dag zonder koffie en het water loopt mij al in de mond als ik aan sushi denk.

Studeer of werk je?

Ik zit nu in het tweede jaar van de studie “Ervaringsdeskundigheid in Zorg en Welzijn” bij de Hogeschool van Amsterdam. Ik loop stage bij het ANE waar ik samen met Astrid Philips, kwartiermaker bij het ANE en docent van de Hogeschool van Amsterdam, de kring “Jongeren” opzet.

Waarom zijn ervaringsdeskundigen belangrijk voor jongeren?

Ik denk dat er nog te weinig preventie is voor jongeren. Als ik zelf meer voorlichting had gehad van mensen die ik vertrouwde dan had ik waarschijnlijk niet zoveel jaren depressies gehad. Hoe eerder jongeren voorlichting krijgen over psychische ziektes hoe eerder ze aan de bel kunnen trekken. Ik weet uit eigen ervaring ook hoe lastig het is over bepaalde dingen te praten. Er is veel schaamte. Ervaringsdeskundigen maken een groot verschil. Zij hebben dezelfde of vergelijkbare moeilijkheden gekend en zijn daar uit gekomen. Daarom zullen jongeren eerder eerlijk zijn over hun problemen naar een ervaringsdeskundige dan naar een ouder, leraar of psycholoog. 

Hoe ver zijn jullie met de kring “Jongeren”?

Op dit moment zoeken we jongeren tussen de 12 en 27 jaar met ervaringskennis voor onze kring. We willen samen met hen kijken waar zij tegen aanlopen. Horen hoe zij naar de dingen kijken. We zoeken ook de “onzichtbare” jongeren. Dat zijn jongeren waarbij het lijkt alsof het goed gaat, terwijl dat bij hen van binnen niet zo is. Ik was er zelf ook zo een. We willen de kennis van deze jongeren samenbrengen. In de volgende fase willen we organisaties gaan opzoeken en gaan samenwerken. Binnenkort gaan we picknicken om elkaar beter te leren kennen.

Waarom een “kring” binnen het ANE?

Het ANE is een netwerk met veel verschillende mensen die samen veel kennis hebben. Daar kunnen wij ons voordeel mee doen. Er is bijvoorbeeld een kring “Armoede”. En er zijn ook jongeren met armoede problemen. Reinier Schippers, ook van het ANE, doet momenteel met zijn kring heel veel ervaring op over het werken van ervaringsdeskundigen in teams met “traditionele” professionals. Met alles wat ze daar leren kunnen wij ook weer ons voordeel doen. De kring “Deskundigheidsbevordering” heeft nuttige kennis over hoe ervaringsdeskundigen in hun werk te versterken. Dat is het mooie van het ANE. Het is zo ingericht dat de verschillende kringen elkaar versterken.

Gun jij jongeren met problemen ook dat ze in aanraking kunnen komen met ervaringsdeskundigen? Doe mee met de kring “Jongeren”. Stuur een e-mail naar jamaa.taharrasst@hva.nl

“Zet eigen ervaringen in voor een ander”

Eenjarige opleiding tot ervaringsdeskundigheid (start 26 november 2021)

Op vrijdag 26 november 2021 start een nieuwe klas van Howie the Harp Amsterdam, de opleiding tot ervaringsdeskundige.

Heb jij veel meegemaakt? Bijvoorbeeld als (ex-)verslaafde, ex-gedetineerde en/of als cliënt in de psychiatrie . Ben je nu hersteld en wil je anderen helpen die in zo’n situatie zitten? Word ervaringsdeskundige!

Informatiebijeenkomst

Di 12 oktober 13:00 uur

Over de opleiding

De eerste 4,5 maand ga je als student vier dagen in de week (hopelijk) live naar school en één dag werk je thuis in een online lesprogramma. Hierna loop je 7,5 maand 20-24 uur stage. Dit doe je bij een maatschappelijke organisatie zoals het Leger des Heils of HVO-Querido.

Kosten
De opleiding kost 5500,- per jaar. Deze wordt in bijna alle gevallen vergoed door de uitkeringsinstantie van de student. Wanneer dit niet lukt, kunnen wij meedenken over andere financieringsmogelijkheden.

Toelating

Er is geen ondergrens wat betreft diploma! Iedereen mag in principe de studie komen volgen. Wel gaat er een selectieprocedure aan vooraf. Deze bestaat uit een (online) informatiebijeenkomst, een (online) workshop en een selectiegesprek. In dit gesprek gaan we samen kijken of de opleiding, op dit moment, passend is.

Meer informatie en aanmelden
Je kunt je aanmelden door te mailen naar: howietheharp@hvoquerido.nl

Heb je nog vragen? Bel naar Petra Klaassen, opleidingscoördinator op tel 0621928717. Op de website www.howietheharp.nl kun je meer informatie vinden.

Jaap Kemkes, zakelijk ondersteuner van het ANE

Jaap Kemkes ondersteunt ANE in de komende maanden zakelijk. Jaap zet zich vaker in voor vrijwilligersorganisaties en organisaties die ervaringsdeskundigheid voorop zetten. Zo was hij onder andere interim manager bij RCO de Hoofdzaak in Alkmaar, zakelijk ondersteuner bij het Cliëntenbelangbureau in Dordrecht en bestuurslid bij Team ED. In Amsterdam werkt hij o.a. ook als freelancer voor De Omslag en de Vrijwilligersacademie.
Jaap zet zijn ervaring in om ANE als organisatie krachtig en slagvaardig te maken. Volgens Jaap laat het ANE als netwerk met haar leden en partnerorganisaties goed zien wat de bijdrage is van ervaringskennis en ervaringsdeskundigen.

Bijvoorbeeld: hoe sluiten de nieuwe buurtteams aan op de leefwereld? “Het vinden van die antwoorden en het delen daarvan is een belangrijke taak van ANE”, aldus Jaap. “Dat kunnen de ervaringsdeskundigen van ANE en de andere netwerkleden prima.”

Daarnaast is het nu ook belangrijk dat de organisatie zich goed organiseert als coöperatie en als netwerk. Dat betekent: heldere werkafspraken maken, de interne en externe communicatie goed regelen, organiseren en verantwoorden van projecten, en de eigen administratie opzetten en bijhouden. Daar gaat Jaap het bestuur en de Ledenraad de komende periode in ondersteunen. Jaap zal ook een voorstel doen hoe ANE dit voor de komende jaren het beste kan regelen. Er zal een vorm van bureauondersteuning moeten komen: hoe kan dat het beste worden geregeld?

Kennismaken met…Marcella van Vloten, bestuurslid ANE

Je bent nu ongeveer een jaar betrokken bij het ANE. Hoe bevalt het?

Het is heel dynamisch. Het Amsterdams Netwerk Ervaringskennis, ook wel ANE, is een netwerk in ontwikkeling. En dat is spannend. Heel veel dingen zijn nieuw waardoor het samen uitvinden is hoe dingen aan te pakken. Soms maken we grote stappen vooruit en we moeten ook wel eens een stapje terug doen. Maar het idee dat we bezig zijn om de inzet van ervaringskennis in Amsterdam sterker en duurzamer te maken voelt erg goed.   

Marcella thuis aan het werk

Je maakt me nieuwsgierig kun je iets meer vertellen over wat het ANE zoal doet?

De gemeente Amsterdam heeft de ambitie om de inzet van ervaringskennis in Amsterdam te versterken en verder te ontwikkelen. Zij heeft hiervoor ambtenaar Berend de Groote gevraagd iets op te zetten, iets te organiseren om deze ambitie te verwezenlijken. Nu na twee jaar staat er de coöperatie ANE. Met een nieuwsbrief die naar een kleine 600 mensen gaat. Met zes themagroepen (kringen) en een duidelijke visie. We hebben veel ambitie maar relatief weinig middelen zoals geld en mensen. Dan moet je soms keuzes maken omdat je niet alles kan doen. Op dit moment zie je dat er veel verschillende partijen zijn die iets met ervaringsdeskundigheid doen. Neem bijvoorbeeld de opleidingen voor ervaringsdeskundigen die al in teams in de praktijk werken. Daar zijn er nu een aantal van die nog los van elkaar worden georganiseerd. Hun eigen subsidies aanvragen, hun eigen leerwegen in elkaar zetten en zelf (potentiële) ervaringsdeskundigen werven. Wij proberen deze initiatieven bij elkaar te brengen zodat ze niet allemaal zelf het wiel hoeven uit te vinden en ook meer met één stem spreken. Dat voorkomt verwarring en versplintering en komt het geheel ten goede! Een ander voorbeeld van wat wij doen betreft de Kring ‘Buurtteams bondgenoten’. Wij hebben van de gemeente de opdracht gekregen om ervaringsdeskundigheid in de nieuwe buurtteamorganisaties te ontwikkelen. Hiervoor organiseren wij momenteel een stadsbrede vakgroep Ervaringsdeskundigheid. Deze vakgroep komt regelmatig samen en onder andere met behulp van intervisie dragen we zo bij aan de vakontwikkeling van ervaringsdeskundigheid.

Hoe ben jij als ervaringsdeskundige gaan werken?

Een paar jaar geleden zag het er voor mij heel anders uit. Ik was behoorlijk depressief en zat zonder werk en zonder toekomstbeeld thuis. Ik was wel als vrijwilliger actief bij mij in de buurt. Op een gegeven moment kreeg ik in het kader van een re-integratietraject het aanbod om een opleiding tot ervaringsdeskundige te doen. Ik had immers veel ervaringskennis: Ik kom zelf uit de generatiearmoede. Ik weet wat het is schulden te hebben en ik weet wat het is om mishandeld te worden. De gemeente wilde deze 3-jarige opleiding tot ervaringsdeskundige betalen. Die kans heb ik toen met beide handen aangegrepen. Ik heb de opleiding bij COEVA (Coöperatieve Opleiding voor Ervaringsdeskundigen in Armoede en Sociale Uitsluiting)  gedaan. Nu kun je opleiding terugvinden onder de naam van Edasu. En kijk waar ik nu sta. Ik heb een vast contract bij de gemeente Haarlem als ervaringsdeskundige, ik heb een gave opdracht bij FNO Zorg voor Kansen (fonds voor kwetsbare groepen), doe van alles bij het ANE en wordt door andere organisaties gevraagd om mee te helpen.

Wat doe jij zoal bij het ANE?

Het is heel divers. Ik houd mij onder andere bezig met het aanvragen van subsidie(s). Ook ben ik al een paar keer aangeschoven bij het overleg met de ambtenaren van de gemeente Amsterdam die iets met ervaringskennis willen. Elke maand (voorheen elke week) schuif ik aan bij het kartrekkersoverleg waarbij we de voortgang van de ANE en de kringen bespreken. En soms leid ik een college of een grote ANE bijeenkomst.   

Wat verdient een ervaringsdeskundige?

Ervaringsdeskundigen hebben vaak geen of weinig schooldiploma’s waardoor ze het moeten doen met een vrijwilligersvergoeding of minimum loon. Gelukkig zijn er steeds meer bedrijven en organisaties die niet vragen naar bijvoorbeeld HBO diploma’s maar naar een bepaald werk- en denkniveau. Kan jij qua ontwikkeling mee komen? Ik heb niet de diploma’s maar kan wel op HBO niveau meekomen. Mijn  salaris bij de gemeente is nog niet op HBO niveau, maar daar wel enigszins op afgestemd. En met mijn verschillende andere klussen heb ik opgeteld een prima inkomen.

Het fenomeen ‘ervaringsdeskundige’ is nog lang niet bij alle organisaties bekend. Wat zou je willen zeggen tegen organisaties en ervaringsdeskundigen die moeite hebben met de inbedding van de functie van ervaringsdeskundige?

Bij een eerste plek waar ik terecht kwam ging het ook niet helemaal lekker. Ik had geen idee hoe ik mijn ervaringskennis kon inzetten. En bij mijn collega’s leefden vragen als: Kan je iemand zonder diploma’s wel bij een beleidsafdeling plaatsen? Is haar niveau wel hoog genoeg? Waar liggen haar grenzen? Ik sprak ook een hele andere taal, de taal van de straat. En als enige ervaringsdeskundige moet je sterk in je schoenen staan om alle twijfels bij je collega’s weg te nemen. Ik ben toen naar een andere plek gegaan. Daar kreeg ik een manager die sterk in mij gelooft. Dat geeft rugdekking. Hij zorgde ervoor dat ik bij overleggen terecht kwam. Dat ik mee kon denken. Mee kon praten. Toen ging het lopen. Ik zou willen zeggen tegen afdelingen/teams die ook ervaringskennis willen benutten: neem het serieus, accepteer dat je het soms even niet weet en neem de tijd om samen een nieuwe werkwijze te ontwikkelen. En je kunt altijd hulp vragen bij anderen of bijvoorbeeld bij het Amsterdams Netwerk Ervaringskennis (ANE), waar zeer ervaren ervaringsdeskundigen aangesloten zijn.

Is er een sleutel moment in jouw leven geweest waarvan je nu zegt: ik heb mezelf overwonnen? Nu heb ik die switch kunnen maken. Niet meer naar het verleden te kijken. Op eigen benen te staan.

Het begon met loskomen van mijn verleden. Me niet meer schuldig voelen naar bijvoorbeeld mijn ouders toe. Dat ik het uitsprak dat ik in armoede ben opgegroeid. Mijzelf kwetsbaar opstellen hoe lastig dat soms ook was. Want ik stelde me nooit kwetsbaar op. Ik had een torenhoge muur. Kijk eens hoe sterk Marcella is? En niemand komt daar doorheen. Heel defensief. Die heb ik op een gegeven moment laten vallen. Ook door het te benoemen. En vooral ook mijn motivatie: mensen niet te laten meemaken wat ik heb meegemaakt. Ik ben er van overtuigd dat veel mensen hetzelfde kunnen bereiken als ik, als er maar naar je geluisterd wordt en je er zelf hard voor werkt.

Bijpraten met…John Roozemond

Onder de noemer “Hoe breng jij de zomer door?” bellen we deze zomer een aantal mensen uit het ANE netwerk om bij te praten. Vandaag spreken we John Roozemond, projectleider bij Buro ErvaringsKracht, initiatief van Cordaan.

Hoi John, heb je een leuke vakantie gehad?

Jazeker! Voor mij is vakantie belangrijk omdat het me ook helpt om met een afstand naar de dingen op het werk te kijken. In de vakantie ben ik met mijn vrouw en twee dochters naar een camping in Frankrijk geweest. Vroeger gingen we nog wel met een vouwwagen op pad, maar tegenwoordig vinden we het heerlijk om na een lange autoreis bij een huisje aan te komen en meteen te kunnen genieten.

Zou jij kunnen uitleggen wat jullie bij Buro ErvaringsKracht doen?  

Bij Buro ErvaringsKracht werken ervaringsdeskundigen die hun kennis en kunde inzetten om de wereld binnen en buiten Cordaan beter toegankelijk te maken voor mensen met een licht verstandelijke beperking (LVB). Breder gezien proberen we verandering te krijgen in de stigmatisering van mensen die net even anders zijn dan wat we in Nederland als ‘normaal’ hebben gedefinieerd. We doen dit onder de vlag van Cordaan. Cordaan is er voor iedereen die zorg, ondersteuning of begeleiding nodig heeft. Binnen Cordaan doen we projecten maar we werken ook samen met andere organisaties zoals bijvoorbeeld “Partners voor Jeugd” en de gemeente Amsterdam.

Wij hebben bij Buro ErvaringsKracht ervaringsdeskundigen in de leeftijd van 25 tot 63 jaar. Ze zijn ervaringsdeskundig op verschillende onderwerpen. Zo hebben we een aantal (pleeg)moeders die zich inzetten om de stem van ouders waarvan de kinderen uit huisgeplaatst worden een plek te geven daar waar het ertoe doet. We hebben ook mensen die ervaring hebben met pesten, huiselijk geweld, alcoholverslaving en depressie.          

Wat bedoel je met ‘de wereld beter toegankelijk maken’?

Als je afwijkt van de ‘norm’ dan wordt je al snel gek aangekeken. Mensen met een licht verstandelijke beperking hebben een brein dat net even anders werkt dan ‘het gemiddelde’. We herkennen het vaak niet en weten ook niet altijd hoe er mee om te gaan. Maar zijn mensen die de indicatie LVB hebben minder belangrijk? Wij willen dat iedereen elkaar als gelijkwaardig ziet en gelijkwaardig behandelt. Dit proberen we te bereiken door mensen inzicht te geven in het leven van mensen die net even anders zijn. Waar we nog wel eens focussen op wat een ander niet heeft, laten wij bijvoorbeeld in workshops zien welke kwaliteiten deze mensen hebben.

Je zei dat jullie zowel binnen Cordaan als buiten Cordaan projecten doen. Zou je hier wat meer over willen vertellen?

Het begint er mee dat je een ingang bij een organisatie moet hebben. Iemand die het snapt, die het herkent. Wij vragen deze persoon hoe wij kunnen helpen. Een van onze manieren om te helpen is door het bewustzijn van mensen te vergroten. We geven bijvoorbeeld de workshop “Hoe zie jij ons?” Deze workshop gaat over wat voor beeld iemand heeft bij een persoon met een licht verstandelijke beperking. We laten filmpjes zien, we vertellen een aantal levensverhalen, en dan vragen we: “Wat voor beeld heb je nu?” Mensen zien in eerste instantie alleen de beperkingen, maar na het horen van de verhalen en het zien van de filmpjes hebben ze een completer beeld. Dan zien ze wat mensen met deze indicatie wél kunnen. Het helpt om ze voor vol aan te zien.

We werken ook aan “empowerment”. Mensen sterker maken. Zo zeggen we bijvoorbeeld tegen cliënten van Cordaan dat ze zich niet alles te hoeven wel gevallen. “Je mag er wat van vinden als een begeleider zo maar je kamer binnenkomt. Dat hoef jij niet goed te vinden.”

Bij de gemeente Amsterdam staat inclusiviteit hoog op de agenda. Iedereen mag er zijn en mag meedoen. In het kader hiervan geven we bijvoorbeeld trainingen aan de medewerkers van het Stadsloket. Zij zijn het aanspreekpunt van de Amsterdammer met vragen. Dat kunnen bijvoorbeeld vragen zijn over de WMO (Wet Maatschappelijke Ondersteuning), maar er komen ook mensen voor het verlengen van hun paspoort. Wist je dat een op de zes Amsterdammers een licht verstandelijke beperking heeft? Mede door onze training worden de medewerkers van de ambtelijke loketten zich bewuster van de verschillen van mensen, hoe ze te herkennen en hoe daar mee om te gaan. Want iemand met een licht verstandelijke beperking wil niet betuttelend worden behandeld, maar net als ieder ander. Een van de cursisten zei nog nooit iemand met een licht verstandelijke beperking te hebben gezien. Na onze workshop herinnerde ze een situatie waar ze mogelijk te maken had met iemand met een LVB.  

Nog een ander voorbeeld. We hebben binnen onze medewerkers ook iemand met de indicatie “autisme”. Toen hij een ronde deed bij een instelling waar menen met LVB en de indicatie “autisme” wonen, kon hij vanuit zijn kennis en kunde tips geven bijvoorbeeld met betrekking tot geluid. Hierdoor ging men de woonkamer anders inrichten.     

Waar komt jouw interesse vandaan met betrekking tot het inzetten van ervaringskennis?

Ik heb al van kinds af aan een sterk gevoel gehad voor rechtvaardigheid. Ik vond het heel vervelend als mensen om mij heen die er net wat anders uitzagen of een andere huidskleur hadden anders behandeld werden dan ik. En toen ik in de zorg werkte merkte ik dat er nog vaak óver cliënten werd gepraat in plaats van mét. Nadat ik me lange tijd heb ingezet voor het ondersteunen en vormgeven van de medezeggenschap van cliënten ben ik bij deze baan terecht gekomen.

Tot slot weer naar het hier en nu. Waar kijk je deze week het meest naar uit?

Ik heb erg genoten van de workshop die we vandaag gaven bij de organisatie “Enver” uit Rotterdam. “Enver” helpt als er kwetsbaarheden of problemen zijn die de ontwikkeling van een kind of jongere belemmeren. Zo lopen er Sociaal Maatschappelijke Hulpverleners van “Enver” op scholen. Ik was daar als procesondersteuner met een aantal ervaringsdeskundigen en kreeg veel energie door te zien wat verhalen van de ervaringsdeskundigen doen bij andere mensen. En dat het andere mensen nieuwe inzichten geeft. Volgens mij hebben wij bij Buro ErvaringsKracht de mooiste baan van Nederland.

Bijpraten met…Astrid Bosma

Onder de noemer “Hoe breng jij de zomer door?” bellen we deze zomer een aantal mensen uit het ANE netwerk om bij te praten. Vandaag spreken we Astrid Bosma, onderzoeker in opleiding binnen het vakgebied Sociale Geneeskunde aan de Amsterdam UMC (Universitair Medische Centra). Astrid betrekt regelmatig ervaringsdeskundigen bij haar onderzoek.

Hoi Astrid, heb je een leuke vakantie gehad?

Jazeker! Ik zou eerst met mijn man en dochter naar de Spanje gaan, maar vanwege corona zijn we in Nederland gebleven. We zijn nu met familie naar een huisje in Noord-Limburg geweest, mijn favoriete provincie.  

Zou jij kunnen uitleggen wat voor werk jij doet?  

In het kader van mijn promotieonderzoek onderzocht ik samen met anderen hoe bedrijfsartsen werkenden met een chronische ziekte kunnen ondersteunen bij het versterken van hun zelfredzaamheid, zodat zij goed kunnen blijven functioneren. Ik heb hiervoor bedrijfsartsen, werkgevers en werkenden met een chronische ziekte geïnterviewd.

Zou je een tipje van sluier kunnen oplichten over wat je hebt ontdekt over hoe mensen zelfredzamer kunnen werken?

Het begon er al mee dat we ons afvroegen wat het begrip “zelfredzaamheid” nu precies betekent. Dat hebben we eerst onderzocht door literatuur te bestuderen. Daaruit kwamen een aantal factoren naar voren die werkenden met een chronische ziekte helpen om aan het werk te blijven. Een van de belangrijkste factoren is openheid. Ben je in staat om iets dat jou belemmert in je werk bespreekbaar te maken? Niet voor iedereen is het even gemakkelijk om zijn of haar problemen te bespreken op het werk. Daar doe ik op dit moment nader onderzoek naar met behulp van ervaringsdeskundigen.

Nu besteden bedrijfsartsen veel tijd aan mensen die al uit het arbeidsproces gevallen zijn. Bedrijfsartsen kunnen ook een rol spelen bij het creëren van een ondersteunende werkomgeving,  waarin werkenden met een chronische ziekte zelfredzaam kunnen zijn, waardoor uitval kan worden voorkomen. We hebben hiervoor ook een aantal bedrijfsartsen getraind. Je hebt hiervoor ook de medewerking van de organisaties nodig. We hebben gezien dat veel organisaties de omslag naar preventie nog niet hebben willen maken. Ze zien de noodzaak er nog niet van in of hebben andere prioriteiten. Daarbij kan ook meespelen dat  preventie niet altijd direct wat oplevert.

Waar komt jouw interesse vandaan met betrekking tot het inzetten van ervaringskennis?

Vanwege mijn eigen chronische ziekte kon ik niet meer goed functioneren in mijn vorige baan als dierenarts. Hoewel ik een werkend leven als dierenarts voor mij zag, ben ik heel blij met mijn carrière switch en de baan waarin ik nu zit. En juist de ervaring die ik zelf heb om te werken met een chronische ziekte, heb ik kunnen gebruiken bij het doen van mijn onderzoek en alle interviews die ik heb gehouden.  

Tot slot weer naar het hier en nu. Waar kijk je deze week het meest naar uit?

Ik ga morgen voor het eerst weer naar kantoor! Vanwege het corona virus werkte ik anderhalf jaar thuis en ben heel blij morgen op kantoor mijn collega’s  weer te zien. En ik ga binnenkort naar een optreden van de Edwin Evers band in het openluchttheater Caprera in Bloemendaal. Daar heb ik ook erg veel zin in.

Bijpraten met…Amna Haji

Onder de noemer “Hoe breng jij de zomer door?” bellen we deze zomer een aantal mensen uit het ANE netwerk om bij te praten. Vandaag spreken we met Amna Haji. Amna werkt als Zorgontwikkelaar Herstel en is Coördinator ervaringswerk bij Pit & Co, onderdeel van GGz instelling Arkin

Hoi Amna, hoe gaat het met je? Heb je nog leuke plannen voor deze zomer?

Het gaat goed. Ik ben net weer begonnen na een ontspannen vakantie. Ik houd erg van de natuur en daarom ben ik met mijn man naar een hotel in  de buurt van Apeldoorn geweest. En met een van mijn dochters naar een hotel in de Duiven. Zo kon ik twee keer genieten van de Veluwe. En tussendoor heb ik van het Offerfeest genoten.

Ik ben ook nog een middag met twee van mijn dochters naar mijn oude buurt in Amsterdam geweest. Daar heb ik ze mijn (ervarings)verhaal verteld. Ik heb  onder andere complexe PTSS. Als klein meisje kon ik niet goed meekomen op school en stopte met praten. Daarom kwam ik op de lomschool, een school bedoeld voor kinderen met leerachterstanden en of sociaal- emotionele opvoedingsproblematiek. Omdat ik vind dat het belangrijk is dat mijn dochters weten waar ik vandaan kom en wie ik nu ben, was het een hele waardevolle middag. Misschien begrijpen ze mij nu beter.  

Zou je kunnen uitleggen hoe jij te maken hebt (gehad) met het benutten van ervaringskennis in je werk?

Als ervaringswerker zette ik bij Arkin bijna negen jaar mijn ervaringskennis in voor zowel de teams waarin ik werkte als voor de cliënten. Nu ben ik onder andere de coördinator van Pit & Co. Hierin zijn alle ruim veertig ervaringswerkers van Arkin verenigd. Pit&Co heeft vier pijlers. De eerste pijler gaat over het verduurzamen en verder implementeren van ervaringsdeskundigheid binnen Arkin. De tweede pijler betreft onze “herstelwerkplaatsen” die we gratis voor iedereen in de Huizen van de Wijk organiseren. De derde pijler gaat over samenwerking en co-creatie. Ik werk samen met jullie, het Amsterdams Netwerk Ervaringskennis, en met veel andere organisaties zoals HVO-Querido, Cordaan, InGeest, de Vrijwilligersacademie en TEAM ED. Arkin is ook medeontwikkelaar van de HBO opleiding Ervaringsdeskundigheid in Zorg en Welzijn van de Hogeschool van Amsterdam. De vierde en laatste pijler betreft de vraagbaak. Ik krijg heel veel vragen over de inzet van ervaringsdeskundigen binnen en buiten onze organisatie. Of bijvoorbeeld over het beschikbaar maken van stageplekken en werk-leerplekken.

Daarnaast ben ik kwaliteitsadviseur en richt ik mij (Arkin breed) op het onderwerp “herstelondersteunende zorg”. Ik begeleid projecten en ondersteun implementatieprocessen aangaande herstelondersteunende zorg. Een voorbeeld hiervan is de I.ROC, een methode om de behandeling nog meer vanuit het cliëntenperspectief te laten plaatsvinden. Een cliënt kan zo beter laten weten of hij voldoende ondersteuning ervaart in zijn herstelproces.    

Kun je een voorbeeld geven waaruit de kracht van een ervaringsdeskundige blijkt?

De functie van ervaringsdeskundige heet binnen Arkin ervaringswerker. Ervaringswerkers hebben de tijd en ruimte om met de cliënt in gesprek te gaan over zijn eigen beleving en zijn eigen perspectief. De ervaringswerker kan het verhaal achter het verhaal horen en heeft daar de tijd voor. Ook helpt hij het bewustwordingsproces van de cliënt te stimuleren. Alle ervaringswerkers binnen Arkin draaien diverse  methodische zelfhulpgroepen in de wijk. Daar is aandacht voor zelfredzaamheid en weerbaarheid.

Waar kijk je deze week het meest naar uit?

Ik wil naast mijn werk mijn sporten en wandelen weer oppakken. Weer in het ritme komen en de balans vinden. 

Bijpraten met…Karin Goudsmit

Onder de noemer “Hoe breng jij de zomer door?” bellen we deze zomer een aantal mensen uit het ANE netwerk om bij te praten. Vandaag spreken we Karin Goudsmit. Karin werkt als Coördinator Herstel en Ervaringsdeskundigheid bij GGZ inGeest en bij de Herstelacademie Haarlem en Meer.

Hoi Karin, hoe gaat het met je? Heb je nog leuke plannen voor deze zomer?

Het gaat heel goed met mij. Ik ben in de voorzomer al naar Texel op vakantie geweest. Ik ben verliefd op dat eiland. En verder bestaat mijn zomer uit lezen, kopjes koffie drinken, wandelen en zwemmen. Ik ben  lange afstandszwemmer en heb al eens meegedaan met een zwemrace van Azië naar Europa over de Bosporus bij Turkije. 

Zou je kunnen uitleggen hoe jij te maken hebt met het benutten van ervaringskennis in je werk?

Ik was als kind een beetje anders dan de meeste andere kinderen. Hierdoor had ik begeleiding nodig. Eerst van het Medisch Opvoedkundig Bureau en daarna van de Jeugd Riagg. Je zou kunnen zeggen dat ik in mijn jeugd ervaringskennis opdeed. Ik ben opgegroeid in een gezin met een moeder met een psychische kwetsbaarheid. Bij GGZ inGeest coördineer ik samen met een collega Herstel en Ervaringsdeskundigheid. Daarnaast ben ik een van de oprichters van de Herstelacademie Haarlem en Meer in Haarlem.   

Wij proberen binnen GGZ inGeest ervaringswerk steviger op de kaart te zetten. We willen dat er een GGZ-brede visie komt waaruit naar voren komt hoe GGZ inGeest tegen het inzetten van ervaringskennis aan kijkt. Wat de organisatie precies wil bereiken met de inzet van ervaringsdeskundigen. En wat er voor nodig is die visie te verwezenlijken. Welke opleiding(en) moeten mensen met ervaringskennis bijvoorbeeld volgen om bij ons te kunnen werken? Welke rollen kunnen ze aannemen? We willen ook meer betaalde ervaringsdeskundigen.

Veel mensen vinden het fijn om met een ervaringsdeskundige in gesprek te gaan; in  gelijkwaardigheid met iemand praten waarvan ze weten dat hij/zij ook heftige dingen heeft meegemaakt. Als ze horen dat deze ‘ervaringsdeskundige’ dingen verwerkt heeft en kan functioneren, dan geeft dat hoop: als jij het kunt kan ik het ook. 

Kun je een voorbeeld geven waaruit de kracht van een ervaringsdeskundige blijkt?

Laatst nog kwam er iemand van jeugdhulp met een zeer verlegen jongen naar mij toe bij de  herstelacademie. De hulpverlener had veel moeite om contact te krijgen met de jongen. Ik raakte wél met hem aan de praat. Ik maakte contact met hem door onze gemeenschappelijke hobby zwemmen. Ik ben geen hulpverlener, dus heb ik de tijd en ruimte om eerst contact met iemand te maken. Want ik hoef niet van alles met een cliënt.

Ik zie ook gebeuren dat mensen tegen dingen aanlopen bij zichzelf en zichzelf dan al vrij snel  ziek verklaren. Mede door wat ze allemaal zien en horen in de maatschappij. Maar het is ook een kwestie van leren omgaan met je ‘beperkingen’ en of eigenaardigheden. En het is helemaal niet gek als je af en toe een mindere dag hebt. 

Waar kijk je deze week het meest naar uit?

Ik ga morgen gezellig eten met mijn zus en een lagere school vriendin en overmorgen naar de film.